Topkapı Sarayı Gezi Rehberi: Avlu Avlu, Harem ve Hazine

Topkapı Sarayı, İstanbul'un fethinden kısa süre sonra II. Mehmed'in emriyle Sarayburnu'nda inşa edilmeye başlandı. Saray, Osmanlı padişahlarının yaklaşık dört yüzyıl boyunca hem evi hem de devletin yönetim merkezi oldu; 19. yüzyılın ortasında saray hayatı Dolmabahçe Sarayı'na taşındı. Cumhuriyetin ilk yıllarında müzeye dönüştürülen saray bugün dünyanın en çok ziyaret edilen saray müzelerinden biri.

Saray, Avrupa saraylarının aksine tek bir büyük binadan değil, içeri doğru giderek daha özel hâle gelen avlular ve köşklerden oluşur. Gezini de bu mantıkla, dışarıdan içeriye doğru planla.

Birinci avlu: Alay Meydanı

Ayasofya'nın arkasındaki görkemli Bab-ı Hümayun (Saltanat Kapısı) seni birinci avluya alır. Bu avlu halka açıktı; burada darphane, fırınlar ve muhafız koğuşları bulunurdu. Avlunun solunda duran Aya İrini, Bizans döneminden kalan ve camiye dönüştürülmeden günümüze ulaşan nadir kiliselerdendir.

İkinci avlu: Divan Meydanı

İki kuleli Babüsselam (Orta Kapı) sarayın asıl girişidir. Kapıdan geçtiğinde servi ağaçlarıyla çevrili ikinci avluya girersin. Avlunun solundaki Divan-ı Hümayun, devlet işlerinin görüşüldüğü meclis salonudur. Hemen yanındaki Adalet Kulesi sarayın en yüksek noktasıdır. Avlunun sağında ise uzun bir bina dizisi hâlinde saray mutfakları uzanır; bugün porselen koleksiyonuna ev sahipliği yaparlar.

Harem

Divan'ın arkasından girilen Harem, padişahın ailesiyle birlikte yaşadığı bölümdü. Dar koridorlarla birbirine bağlanan yüzlerce oda, avlu ve hamamdan oluşur. Valide Sultan Dairesi, Hünkâr Sofası ve çinilerle kaplı III. Murad Has Odası en etkileyici mekânlarıdır. Harem ayrı bölüm olarak gezilir; içerideki dar geçişler nedeniyle kalabalık saatlerde ilerlemek yavaşlayabilir.

Üçüncü avlu: Enderun

Babüssaade (Akağalar Kapısı) padişahın özel dünyasına açılır. Kapının hemen arkasındaki Arz Odası, elçilerin padişahla görüştüğü yerdi. Bu avluda iki bölümü kaçırma:

• Hazine: Dünyanın en büyük elmaslarından biri olan Kaşıkçı Elması ve üç büyük zümrütle süslü Topkapı Hançeri buradadır.
• Kutsal Emanetler Dairesi: Hırka-i Saadet başta olmak üzere İslam dünyası için kutsal sayılan emanetler sergilenir. Bölümde sürekli Kur'an okunur; sessiz olmaya özen göster.

Dördüncü avlu: köşkler ve Boğaz manzarası

Sarayın en uç noktasındaki dördüncü avlu, bahçeler ve köşklerden oluşur. Çinileriyle ünlü Bağdat Köşkü ve Revan Köşkü, sarayın en zarif yapılarındandır. Mermer terastan Haliç'i, Galata'yı ve Boğaz'ın girişini aynı karede görürsün; gezinin en güzel molası burada verilir.

Topkapı için ipuçları

• Kapalı gün: Saray haftanın bir günü ziyaretçi kabul etmez. Gitmeden önce güncel çalışma günlerini kontrol et.
• Zamanlama: Tur grupları genellikle öğleye doğru yoğunlaşır. Açılışta Harem'den başlamak iyi bir taktiktir.
• Yemek: Saray içinde kafeterya bulunur, ama sarayı bitirdikten sonra Gülhane Parkı'na inip mola vermek de güzel bir seçenek.
• Birleştir: Sarayın hemen altındaki İstanbul Arkeoloji Müzeleri aynı güne sığdırılabilir.