Yerebatan Sarnıcı Rehberi: 336 Sütun, Medusa Başları ve Ziyaret Bilgileri

Sultanahmet'in kalabalık meydanından birkaç basamak aşağı indiğinde serin, loş ve sessiz bir dünyaya girersin. Yerebatan Sarnıcı, Bizans döneminde şehrin suyunu depolamak için inşa edilmiş devasa bir yer altı yapısı. Halk arasında "yere batan saray" anlamına gelen adı, sütun ormanı arasında yürürken kendini neden bir sarayda hissettiğini açıklıyor.

Sarnıç neden yapıldı?

Bizans başkentinde su her zaman stratejik bir meseleydi. Şehre kemerlerle getirilen su, kuşatmalara ve kuraklığa karşı büyük sarnıçlarda depolanırdı. Yerebatan Sarnıcı, İmparator I. Justinianus döneminde, 6. yüzyılda inşa edildi ve yakınındaki Büyük Saray ile çevre yapıların suyunu karşıladı.

İçeride nelere bakmalı?

Sütun ormanı

Sarnıcın tavanını 12 sıra hâlinde dizilmiş 336 sütun taşır. Sütunların büyük kısmı farklı yapılardan getirilmiş devşirme parçalardır; bu yüzden başlıklarında farklı üsluplar görürsün. Su yüzeyindeki yansımalar, sütun sayısını iki katına çıkarıyormuş gibi bir illüzyon yaratır.

Medusa başları

Sarnıcın kuzeybatı köşesinde, iki sütunun kaidesi olarak kullanılmış Medusa başları bulunur. Biri yana, diğeri baş aşağı yerleştirilmiştir. Bu yerleşimin nedeni kesin bilinmese de taşların sütun yüksekliğine uydurulmak için böyle konduğu düşünülür. Medusa'nın bakışının taşa çevirdiği efsanesi ise bu köşeyi sarnıcın en çok fotoğraflanan noktası yapar.

Gözyaşı sütunu

Üzerindeki göz ve gözyaşı biçimli kabartmalarla dikkat çeken sütun, ziyaretçilerin uğrak yerlerindendir. Sütunun sürekli nemli olması, inşaat sırasında hayatını kaybeden işçilerin anısına "ağladığı" yönündeki hikâyeleri doğurmuştur.

Restorasyon ve bugünkü hâli

Sarnıç, yapısal güçlendirme amacıyla birkaç yıl süren kapsamlı bir restorasyondan geçti ve 2022'de yeniden ziyarete açıldı. Yeni ışıklandırma ve yürüme platformları, sütunları daha önce olmadığı kadar görünür kıldı. Zaman zaman sarnıcın içinde çağdaş sanat yerleştirmeleri de sergileniyor.

Yakında bir sarnıç daha: Şerefiye

Yerebatan'ın kalabalığından kaçmak istersen, birkaç yüz metre ötedeki Şerefiye Sarnıcı'na (Theodosius Sarnıcı) uğra. Daha küçük ama çok daha sakin olan sarnıç, ışık gösterileriyle farklı bir deneyim sunar.

Ziyaret ipuçları

• Zamanlama: Açılış saatleri ve akşamüstü kuyruklar en kısa olduğu zamanlardır.
• Fotoğraf: İçeride ışık az olduğu için telefonunun gece modunu kullan; flaş genellikle iyi sonuç vermez.
• Kıyafet: Sarnıç yazın bile serindir, ince bir üst al.
• Birleştir: Hemen karşısındaki Ayasofya ile aynı saatte gezebilirsin.