Yedikule ve Samatya Yürüyüşü: Surlardan Kumkapı'ya Sakin Bir Rota

Sultanahmet'in kalabalığından sadece birkaç kilometre uzakta, Tarihi Yarımada'nın Marmara kıyısındaki güneybatı köşesi bambaşka bir İstanbul sunar: dev surlar, bostanlar, sakin mahalle meydanları ve akşamları canlanan balıkçılar. Bu rotada Yedikule'den başlayıp Samatya üzerinden Kumkapı'ya yürüyoruz.

Yedikule Hisarı ve Altın Kapı

Rotanın başlangıcı, 5. yüzyılda inşa edilen kara surlarının Marmara ucundaki Yedikule Hisarı'dır. Bizans döneminde burada imparatorların zafer törenleriyle şehre girdiği anıtsal Altın Kapı bulunuyordu. İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed döneminde surlara eklenen kulelerle yapı yedi kuleli bir kaleye dönüştü ve adını da buradan aldı. Osmanlı döneminde hisar bir süre hazine olarak, daha sonra ise zindan olarak kullanıldı.

Hisarın burçlarından surların içine ve dışına, Marmara'ya doğru geniş bir manzara açılır. Ziyaret koşulları restorasyon ve etkinlik dönemlerinde değişebilir; gitmeden önce güncel bilgiyi kontrol et.

Hisarın zindan hikâyeleri

Yedikule Hisarı, Osmanlı döneminde özellikle önemli tutsakların ve yabancı elçilerin alıkonulduğu bir zindan olarak ün kazandı; savaş ilan edilen devletlerin elçilerinin burada tutulduğu dönemler oldu. Kulelerden birinin duvarlarında, burada kalan tutsakların kazıdığı yazılar ve işaretler hâlâ görülebilir. Hisar, 1622'de Sultan II. Osman'ın, yani Genç Osman'ın öldürüldüğü yer olarak da tarihe geçti.

Surlar ve bostanlar

Yedikule çevresinde surların dibinde, yüzyıllardır sebze yetiştirilen tarihî bostanlar bulunur. Şehrin ortasında böyle tarım alanlarıyla karşılaşmak şaşırtıcıdır ve bostanlar İstanbul'un yaşayan kültürel mirasının bir parçası olarak kabul edilir. Surlar boyunca yürürken yalnızca güvenli yolları kullan; bazı bölümler bakımsız ve tehlikeli olabilir.

Samatya

Surlardan sahil yönüne doğru ilerlediğinde Samatya'ya ulaşırsın. Ermeni ve Rum geçmişinin izlerini taşıyan semtte tarihî kiliseler, ahşap evler ve küçük dükkânlar bulunur. Semtin kalbi, ağaçların gölgesinde masaların kurulduğu küçük meydandır; akşamları meyhaneleri ve balıkçılarıyla canlanır. Samatya'nın simgelerinden biri, "Sulu Manastır" olarak bilinen tarihî Ermeni kilisesidir.

Deniz surları boyunca

Yedikule'nin güneyinde kara surları Marmara kıyısına ulaşır ve burada bir zamanlar şehri denizden koruyan deniz surları başlar. Kennedy Caddesi boyunca uzanan sahil parkından bu surların kalıntılarını görebilir, istersen Samatya'ya kıyı boyunca yürüyebilirsin.

Kumkapı'ya doğru

Samatya'dan sahile paralel sokaklarda doğuya ilerlediğinde Kumkapı'ya varırsın. Balık lokantaları ve akşam sofralarıyla ünlü Kumkapı, rotanın doğal kapanışıdır. Balık seçimi ve sipariş ipuçları için İstanbul'da balık rehberimize bak; turistik bölgelerde fiyatı önceden sormayı unutma.

Kara surlarının hikâyesi

Yedikule'den kuzeye, Haliç'e kadar uzanan kara surları, 5. yüzyılın başında İmparator II. Theodosius döneminde inşa edildi. İç sur, dış sur ve önündeki hendekten oluşan katmanlı savunma sistemi, şehri yaklaşık bin yıl boyunca korudu. Surlar, 1985'te İstanbul'un tarihî alanlarıyla birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Yedikule'den Topkapı ve Edirnekapı'ya doğru surlar boyunca yürüyüşe devam etmek mümkündür; ancak bu daha uzun bir rota olduğundan ayrı bir yarım günlük gezi olarak planlamak daha iyidir.

Samatya'da sofralar

Samatya, balık ve meze kültürüyle bilinir. Meydandaki meyhanelerde akşam sofraları kurulur; gündüz saatlerinde ise mahallenin fırınları ve esnaf lokantaları daha sade bir mola sunar. Semtin çok kültürlü geçmişi mezelere ve tatlılara da yansır. Akşam yemeğine kalmayacak olsan bile, gün batımına doğru meydandaki masaların dolmasını izlemek Samatya'nın ruhunu anlamak için yeterlidir.

Ulaşım ve ipuçları

• Rotaya Marmaray'ın Kazlıçeşme istasyonundan başlayabilir, Kumkapı'dan Yenikapı'ya yürüyerek ya da otobüsle dönebilirsin.
• Rahat ayakkabı giy; surlar çevresinde zemin yer yer bozuktur.
• Gün ışığında yürü; surların ıssız bölümlerinde akşam saatlerinde dolaşmaktan kaçın.
• Tarihi Yarımada'nın diğer duraklarını 1 günlük gezi planımızla birleştirebilirsin.

Surların dış tarafında, Kazlıçeşme sahili ve Panorama 1453 Tarih Müzesi'yle devam eden bir rota için Zeytinburnu rehberimize bak.